Oszuści nie wyłudzili kredytów o wartości 321 mln zł
Zgubiłeś, albo skradziono ci dokumenty? Zgłoszenie tego faktu na policji i złożenie wniosku o wydanie nowych dokumentów tożsamości może nie wystarczyć. Zawsze istnieje ryzyko, że dowód osobisty, prawo jazdy czy paszport zostaną wykorzystane na przykład do wyłudzenia kredytu. Żeby zminimalizować to ryzyko, zgubione dokumenty należy zastrzec. Już od ponad roku funkcjonuje program – Dokumenty Zastrzeżone - który ułatwia zastrzeganie dokumentów i minimalizuje ryzyko posługiwanie się nimi. Program powstał z inicjatywy Związku Banków Polskich, a patronuje mu Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.
Jak działa system
W przypadku zgubienia dokumentów lub podejrzenia, że zostały one skradzione, wystarczy pójść do banku, najlepiej tego, w którym posiadamy rachunek osobisty. Na miejscu otrzymamy do wypełnienia odpowiedni formularz. Podane dane zostaną praktycznie natychmiast przekazane do Centralnej Bazy Danych Systemu Dokumenty Zastrzeżone i będą od tego momentu dostępne dla wszystkich podmiotów uczestniczących w systemie. A uczestniczy w nim już większość banków działających w Polsce. Pojawienie się informacji o skradzionym dokumencie w centralnym rejestrze spowoduje, że zaciągnięcie na przykład kredytu „na twój dowód” będzie praktycznie niemożliwe.
|
|
|
W podobny sposób zgubione dokumenty mogą zastrzegać osoby, które nie są klientami żadnego banku. Szacuje się, że takie osoby mogą stanowić około 30 proc. dorosłej populacji Polaków. W tym przypadku dokumenty można zastrzec w jednym z banków, który przyjmuje zastrzeżenia wszystkich obywateli. Aktualnie są to AIG Bank, Bank BGŻ, Bank Pocztowy, Bank BPS (i banki zrzeszone), Mazowiecki Bank Regionalny, Krakowski Bank Spółdzielczy, Spółdzielcza Grupa Bankowa (i banki zrzeszone), Bank Gospodarstwa Krajowego, Fortis Bank (połączony), GE Money Bank, Getin Bank, Invest-Bank, Kredyt Bank, Meritum Bank, Societe Generale oraz Bank Zachodni WBK.
Może się też zdarzyć, że zgubimy wszystkie dokumenty. W takiej sytuacji zastrzeżenie dokumentów w banku też jest możliwe. Możemy złożyć wniosek o dokonanie zastrzeżenia warunkowego. Mamy wówczas trzy dni na dostarczenie do banku potwierdzenia naszej tożsamości, aby zastrzeżenie nie zostało usunięte z systemu. Ale jednocześnie mamy też pewność, że w tym czasie nie padniemy ofiarą oszusta.
Zgłaszając zgubienie dokumentów trzeba się jednak upewnić, że taka informacja trafiła do systemu Dokumenty Zastrzeżone, a nie tylko do wewnętrznego systemu informatycznego banku. Bez tego zastrzeżenie dokumentu będzie nieskuteczne.
Program się sprawdza
Twórcy programu twierdzą, że się sprawdza. Wzrosła liczba instytucji objętych systemem. Oprócz banków korzystają z niego m.in. operatorzy telefonii komórkowych, Poczta Polska i inne podmioty. Żeby uszczelnić system, dokumenty powinni sprawdzać również kancelarie notarialne, hotele, wypożyczalnie czy agencje pośrednictwa wynajmu nieruchomości.
O skuteczności programu, świadczyć mogą liczby. Od roku, czyli od momentu, kiedy trwa społeczna kampania informacyjna programu, o ponad połowę zwiększyła się ilość zastrzeganych dokumentów tożsamości, które zostały zgubione lub skradzione. Aktualnie zastrzeganych jest około 15 tys. sztuk miesięcznie.
Funkcjonowanie programu – zdaniem jego inicjatorów – wpływa na spadek przestępstw związanych z posługiwaniem się dokumentami osób trzecich. Ze statystyk policyjnych wynika, że w 2008 roku odnotowano 19,7 tys. przestępstw związanych z posługiwaniem się dokumentami innej osoby. To prawie o 2,4 tys. mniej niż w 2007 roku. W pierwszym półroczu 2009 roku takich przestępstw było 8,1 tys., co może wskazywać na tendencję spadkową. W ubiegłym roku odnotowano też o około 3 tys. mniej przestępstw z wykorzystaniem podrobionych dokumentów. Biuro Informacji Kredytowej poinformowało z kolei, że w samym sektorze bankowym w ciągu ostatnich 12 miesięcy powstrzymano prawie 10 tys. prób wyłudzeń kredytów na łączną kwotę 321 mln zł.
Liczba przestępstw z wykorzystaniem dokumentów tożsamości
|
Rok |
Posługiwanie się dokumentem innej osoby |
Podrabianie dokumentów tożsamości |
|
I półrocze 2009 |
8 090 |
18 471 |
|
2008 |
19 729 |
30 772 |
|
2007 |
22 087 |
33 801 |
|
2006 |
27 322 |
36 230 |
|
2005 |
30 391 |
39 870 |
|
2004 |
33 350 |
43 456 |
|
2003 |
33 775 |
36 381 |
Program Dokumenty Zastrzeżone pozwala ograniczyć ryzyko posługiwania się dokumentami przez osoby trzecie. Lepiej jednak dmuchać na zimne, a więc wszędzie uważać na kieszonkowców, nie zostawiać dokumentów w hotelach, pensjonatach, namiotach czy w samochodzie.
Maciej Bednarek
~gość