Kredyty gotówkowe - wszystko co powinieneś o nich wiedzieć

Kredyty gotówkowe są zazwyczaj jedną z najdroższych form kredytowania. Mimo że obecne są na rynku już od kilkunastu lat, często nadal dajemy się nabierać na marketingowe chwyty, nie sprawdzamy i nie porównujemy ofert. Idziemy po pieniądze do banku, który w naszym mniemaniu jest znany i bezpieczny. Tymczasem taki sam produkt, ale na znacznie lepszych warunkach, możemy uzyskać w innym, mniejszym i mniej znanym banku.

Celem tego poradnika jest przybliżenie konsumentom tematyki kredytów gotówkowych. Przedstawiamy podstawowe informacje o produkcie. Podpowiadamy, na co zwracać uwagę przy wyborze oferty, według jakich kryteriów porównywać produkty banków i jak wyłapać „haczyki” w niektórych reklamach. Wskazujemy też banki oferujące – według porównywarki finansowej Comperia.pl – najlepsze kredyty.

Poradnik jest podzielony na 5 rozdziałów:
1. Oprocentowanie nominalne i rzeczywiste
2. Koszty około kredytowe – prowizja, ubezpieczenie
3. Okres kredytowania, zdolność kredytowa
4. Koszt kredytu to nie wszystko
5. Reklama dźwignią handlu

1. Oprocentowanie nominalne i rzeczywiste

Szukając najtańszego kredytu, konsumenci przede wszystkim sprawdzają wysokość oprocentowania. Jest to parametr kredytu, który najchętniej eksponowany jest w reklamach. Faktycznie, oprocentowanie nominalne wpływa w znacznym stopniu na wysokość miesięcznych rat i ostateczny koszt kredytu, ale może być mylące. Załóżmy, że chcemy pożyczyć 5 tys. zł i rozłożyć spłatę na 12 miesięcy. Miesięczna rata kredytu oprocentowanego na poziomie 20 proc. wyniesie około 463 zł. Gdyby oprocentowanie kredytu wynosiło 10 proc., rata spadłaby do 440 zł. Różnica wysokości raty wynosi 23 zł.  W całym okresie spłaty będzie to 276 zł.

Nie należy koncentrować się wyłącznie na oprocentowaniu nominalnym. Pokazuje ono bowiem tylko koszt odsetkowy kredytu, a oprócz odsetek banki pobierają również prowizję za przyznanie kredytu, obowiązkowe ubezpieczenia i inne opłaty znacznie powiększające koszt kredytu. Może się więc okazać, że oferta kredytu z niższym oprocentowaniem, ale wysoką prowizją, będzie ostatecznie droższa od kredytu z wyższym oprocentowaniem nominalnym, ale niską lub zerową prowizją.

W takim razie jak porównać koszt kredytów w różnych bankach? Służy do tego wskaźnik: Rzeczywista Roczna Stopa Oprocentowania. RRSO jest wyliczana według wzoru, określonego w ustawie o kredycie konsumenckim. Zgodnie z prawem bank ma obowiązek podać koszt kredytu właśnie w tej formie. RRSO uwzględnia wszystkie koszty związane z udzieleniem kredytu: oprócz kosztu odsetkowego (oprocentowanie nominalne) zawiera również prowizję za udzielenie kredytu i koszt ubezpieczeń. Wysokość dodatkowych kosztów może sprawić, że kredyt będzie nawet dwukrotnie droższy, niż wynikałoby to z kalkulacji oprocentowania nominalnego.

Poniżej porównaliśmy dziesięć najtańszych kredytów gotówkowych dostępnych na rynku. Pierwsza tabela posortowana jest pod względem oprocentowania nominalnego. Druga pod względem całości kosztów, czyli RRSO. Na potrzeby wszystkich obliczeń przyjęliśmy założenia: kwota kredytu - 3 tys. zł, okres kredytowania - 12 miesięcy, raty równe, waluta - złoty.

RANKING: Oprocentowanie nominalne

RANKING: Roczna Rzeczywista Stopa Oprocentowania

Wnioski:
• Prawdziwy wpływ na miesięczną ratę ma nie oprocentowanie nominalne, ale RRSO.
• Pomimo że wiele banków reklamuje jednocyfrowe oprocentowanie kredytów gotówkowych, dla powyższej symulacji najniższe RRSO wynosi 12,57 proc.
• Nominalnie najlepsza oferta kredytu spadła na 5 miejsce. Na 2 i 3 miejscu w rankingu RRSO znalazły się kredyty, które nominalnie zajmowały miejsca odpowiednio 4 i 6.
• O zmianach w rankingu zadecydowała wysokość dodatkowych kosztów.
• Głównym dodatkowym kosztem jest prowizja za udzielenie kredytu (o niej szczegółowo
w rozdziale 2). Pierwsze trzy miejsca zajęły banki, które jej nie pobierają.

Podsumowując: Na kredyt gotówkowy warto patrzeć całościowo. Należy pytać nie tylko
o oprocentowanie nominalne, które banki lubią eksponować w reklamach, ale również o dodatkowe koszty. Najlepiej jest porównać RRSO kredytów w różnych bankach, ale koniecznie dla tych samych parametrów: kwota kredytu, okres kredytowania.

UWAGA! Zgodnie z prawem maksymalne oprocentowanie nominalne kredytów o wartości do 80 tys. zł nie może przekroczyć czterokrotności stopy lombardowej NBP, która aktualnie wynosi 5,25 proc. (stan na 29.04.2009). Maksymalne oprocentowanie kredytu może więc wynosić 21 proc.

2. Koszty dodatkowe – prowizja, ubezpieczenie.

Prowizja - jak wykazaliśmy powyżej jest najważniejszym kosztem dodatkowym. Może być ona pobierana na trzy sposoby:

Odliczenie prowizji od kwoty kredytu - jest to najpopularniejsza metoda. Odsetki bank będzie pobierał zarówno od pożyczonego kapitału, jak i od prowizji. Zaletą takiego rozwiązania jest to, że na opłacenie prowizji nie będziemy musieli angażować gotówki z własnej kieszeni. Trzeba jednak pamiętać, że w takim wariancie wartość prowizji zostanie odjęta od kwoty kapitału, a więc przez nieuwagę możemy otrzymać niższy kredyt. Załóżmy, że chcemy pożyczyć 10 tys. zł, a prowizja wynosi 5 proc. W takiej sytuacji na wskazane przez nas konto do wypłaty kredytu trafi nie 10 tys.
a  9,5 tys. zł (kwota pomniejszona o 500 zł prowizji). Warto więc z góry wnioskować o nieco wyższą pożyczkę.

Doliczenie prowizji do kwoty wnioskowanego kredytu. Odsetki bank będzie pobierał zarówno od pożyczonego kapitału, jak i od prowizji, a rata kredytu będzie w takim wypadku wyższa. Załóżmy, że chcemy pożyczyć 10 tys. zł, a prowizja wynosi 5 proc. W takiej sytuacji na wskazane przez nas konto do wypłaty kredytu trafi 10 tys. zł, ale kwota przyznanego kredytu będzie wynosić 10,5 tys. zł (kwota powiększona o 500 zł prowizji).

Gotówka pobrana w momencie udzielania kredytu. W banku musimy po prostu wpłacić odpowiednią kwotę.
 
Skoro wiemy już, jak istotne znaczenie na całkowity koszt kredytu może mieć wysokość prowizji, sprawdźmy, które banki są pod tym względem najbardziej przyjazne klientom.
Aktualnie prowizji za udzielenie kredytu gotówkowego nie pobierają Polbank EFG (Kredyt na Miarę, Kredyt Bezpieczny), Alior Bank (Pożyczka gotówkowa) i Pekao (Pożyczka ekspresowa). W Citi Handlowy i Volkswagen Bank direct wynosi 1 proc., a 1,5 proc. w Getin Banku. W pozostałych bankach stawka prowizji to już co najmniej 2,5 proc. Warto jednak wiedzieć, że banki są skłonne obniżyć wysokość prowizji. Zazwyczaj mają na to szansę stali klienci.

RANKING: Kwota prowizji

UWAGA! Zgodnie z ustawą o kredycie konsumenckim maksymalna wysokość prowizji nie może przekroczyć 5 proc. wartości kredytu.

Ubezpieczenie jest dodatkowym zabezpieczeniem kredytu. W wielu bankach jest ono obowiązkowe. Tak samo jak oprocentowanie i prowizja wpływa na całkowity koszt kredytu. Przed wzięciem pożyczki warto sprawdzić koszt i zakres ubezpieczenia, aby wiedzieć za co się płaci.

Przeważnie zakres ubezpieczenia oferowanego razem z kredytami gotówkowymi obejmuje: ubezpieczenie na życie, ochronę na wypadek utraty zdolności do pracy oraz na wypadek utraty pracy. Najważniejsze trzy elementy ubezpieczenia to: koszt, zakres (związane z nim wyłączenia i definicje zdarzeń) i przysługujące świadczenia.

Koszt ubezpieczenia w większości przypadków podawany jest jako miesięczna, procentowa stawka wyliczana od kwoty kredytu. Wartość ta waha się od 0,05 proc. do 0,7 proc. Rozpiętość jest więc dość znaczna. Warto wiedzieć, że nie zawsze droższe ubezpieczenie idzie w parze z szerszym zakresem ochrony.

Porównując ubezpieczenia trzeba sprawdzić wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela, definicje i wypłacane świadczenia. Może się np. okazać, że ochroną ubezpieczeniową będziemy objęci dopiero po 30 dniach od podpisania umowy ubezpieczeniowej. Firma ubezpieczeniowa może spłacać za nas raty kredytowe w przypadku utraty pracy, ale tylko wtedy kiedy pracodawca zwolnił nas nie z naszej winy, w dodatku spłacanych jest najczęściej zaledwie kilka rat kredytowych.

Szczegółowe informacje na temat przedmiotu, zakresu ochrony, ewentualnych wyłączeń znajdziemy w tzw. Ogólnych Warunkach Ubezpieczenia (OWU), dołączanych do każdego produktu ubezpieczeniowego.

3. Okres kredytowania, zdolność kredytowa

Jednym z parametrów kredytu gotówkowego, który klient może ustalić samodzielnie, jest okres kredytowania. Obowiązuje prosta zasada – im krócej spłacać będziemy kredyt, tym niższa będzie suma odsetek. Analogicznie, wydłużając okres spłaty, rosnąć będzie suma odsetek. Wydłużenie okresu, choć kosztem wyższych odsetek, pozwala jednak zmniejszyć wysokość miesięcznej raty, czyli poprawić zdolność kredytową (banki udzielą kredytu
w określonej wysokości pod warunkiem, że wysokość miesięcznych zarobków pozwoli na spłatę raty).

Załóżmy, że chcemy pożyczyć 10 tys. zł. Jeżeli spłatę kredytu rozłożymy na 12 miesięcy (przy średnim oprocentowaniu kredytu 15 proc.), miesięczna rata wyniesie około 900 zł. Warto pamiętać, że bank zapyta nas o dodatkowe stałe wydatki (czynsz, opłaty prąd, gaz, telefon). Po ich odjęciu w domowym budżecie muszą pozostać środki pozwalające na spłatę raty. Jeżeli w tym przypadku 900 zł miesięcznie to za dużo, można rozciągnąć okres spłaty. Wydłużając go do 36 miesięcy, rata spadnie do około 345 zł.

Mimo że okresem kredytowania można manipulować, banki z góry ustalają maksymalny termin spłaty. Rekordziści pozwalają rozłożyć spłatę na 8 lat (Bank BPH, GE Money Bank, PKO BP i Polbank EFG) okres spłaty wynosi do 8 lat. W pozostałych bankach kredyt gotówkowy można spłacać maksymalnie przez 7 lat.

RANKING: Maksymalny okres kredytowania

Na jaki kredyt możesz liczyć?

W folderach reklamujących kredyty gotówkowe banki często eksponują maksymalną kwotą dostępnej pożyczki. Nie oznacza to jednak, że kredyt o wartości 100 tys. czy 150 tys. zł dostaniemy. Maksymalna kwota kredytu musi odpowiadać naszej zdolności kredytowej. Niektóre banki wprowadzają też dodatkowe ograniczenia, uzależniające maksymalną kwotę kredytu od miesięcznych dochodów netto.

Comperia.pl sprawdziła, na jaką wysokość pożyczki może liczyć samotna osoba zarabiająca 1,5 tys. zł netto oraz małżeństwo, którego dochody wynoszą 4 tys. zł netto. Założyliśmy, że okres spłaty kredytu wynosi 12 miesięcy.

RANKING: Maksymalna wysokość kredytu (osoba samotna, dochód 1,5 tys. zł netto)

RANKING: Maksymalna wysokość kredytu (małżeństwo, dochód 4 tys. zł netto)

4. Koszt to nie wszystko
Podstawowym kryterium przy porównaniu oferty pożyczek gotówkowych jest koszt całkowity. Warto jednak zwrócić uwagę także na dodatkowe funkcjonalności, jakie oferuje kredyt. Rozwiązania takie jak możliwość regulacji raty bez konieczności zmian w umowie i dodatkowych opłat może być szczególnie ważne dla kredytobiorcy w obecnej sytuacji ekonomicznej. Aktualnie jedynym kredytem gotówkowym na rynku oferującym takie rozwiązanie jest Kredyt Bezpieczny w Polbanku EFG. W innych bankach taka możliwość jest tylko w ramach kredytu odnawialnego połączonego z rachunkiem ROR.

Posiadając Kredyt Bezpieczny można spłacać stałą ratę co miesiąc lub
w każdej chwili obniżyć ratę do bezpiecznego minimum. Zmiana wysokości rat jest bezpłatna i nie trzeba o niej informować banku. Wymagana przez bank miesięczna spłata wynosi 2 proc. wartości zadłużenia. Spłacona część pożyczki jest znowu dostępna do dyspozycji kredytobiorcy.  Oferowane do kredytu ubezpieczenie jest dobrowolne. Dotyczy ono ochrony na wypadek śmierci oraz całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej wskutek nieszczęśliwego wypadku.  Świadczenie ubezpieczeniowe, jakie otrzyma Klient lub jego rodzina w przypadku śmierci lub całkowitej niezdolności do pracy zarobkowej jest równe przyznanemu limitowi kredytu – bez względu na stopień jego wykorzystania. Jest to jedyna tego typu oferta na polskim rynku!

5. Reklama dźwignią handlu
Reklamy kredytów, tak samo jak wszystkie inne, powinny być rzetelne. Należy jednak pamiętać, że ich głównym celem jest przekonanie klienta do odwiedzenia placówki banku
i podpisania umowy kredytowej. Ze względu na ilość przedstawionych w tym Poradniku parametrów kredytu, które mają wpływ na jego ostateczny koszt i jakość, manipulacja w reklamie pożyczek gotówkowych jest wyjątkowo łatwa i powszechna. Obowiązkiem kredytodawcy jest wskazanie Rocznej Rzeczywistej Stopy Oprocentowania. Nie tylko w umowie, ale także w reklamie pożyczki.

Wybrane reklamy kredytów gotówkowych z ostatnich tygodni

Reklama 1: Jeden z banków promował niedawno pożyczkę pod nazwą „Kredyt 7%”. Ten sam bank oferował w tym samym czasie lokaty oprocentowane na tym samym poziomie. Z ekonomicznego punktu widzenia bank nie mógł zarabiać na takim kredycie. Od razu mogło nasuwać się przypuszczenie, że pożyczka z oprocentowaniem 7 proc. w rzeczywistości dostępna jest tylko dla wąskiej grupy klientów, którzy spełnią dodatkowe warunki. Ponadto RRSO dla kredytu wysokości
3 tys. zł, rozłożonego na 36 rat, z ubezpieczeniem podstawowym wynosi aż 24,7 proc.
 
Reklama 2: Inny bank eksponował bardzo atrakcyjne oprocentowanie kredytu. Po zapoznaniu się ze szczegółami oferty okazało się, że reklamowane warunki dostępne były wyłącznie dla określonej grupy zawodowej – osób pracujących w bankowości.

Reklama 3: Po skardze konsumenta Komisja Etyki Reklamy uznała, że reklama kredytu gotówkowego pewnego banku narusza kodeks etyki reklamy i zaleciła wprowadzenie zmian. Reklama zawierała następujące informacje: ”kredyt gotówkowy w pięć minut, do 50 tys. zł, na dowód osobisty, na co tylko chcesz, uśmiech gratis”. Skarżący zwrócił uwagę, że w reklamie prawdziwe jest jedynie stwierdzenie ”uśmiech gratis”. Promocja kredytu wprowadza w błąd, bo w pięć minut od wypełnienia wniosku można otrzymać tylko wstępną informację o zdolności kredytowej, a na decyzję o przyznaniu kredytu czeka się do czterech dni. Oprócz tego 50 tys. zł to kwota teoretyczna, która zależy od ustalonej przez bank zdolności kredytowej.
 
Reklama 4: Inny bank podaje na swojej stronie: „Oprocentowanie niższe nawet o 2%*”. Co można przeczytać pod gwiazdką? Oprocentowanie "-2%" dotyczy kredytów z ubezpieczeniem na życie i majątkowym. RRSO dla kwoty kredytu 90 tys. zł udzielonego na 72 miesiące, na dzień 26.03.2009 roku wynosi od 13,92 proc.

Pobierz Przewodnik w wersji Word
Pobierz Przewodnik w wersji PDF