Czy inwestować w produkty strukturyzowane?

Produkty strukturyzowane, mimo podobnej konstrukcji, mogą przyjmować różne formy prawne: lokata strukturyzowana, certyfikat, depozyt strukturyzowany, polisa strukturyzowana. Struktura zbudowana jest z dwóch elementów. Większa część zainwestowanych przez klientów pieniędzy, np. 80 proc., przeznaczana jest na zakup bezpiecznych instrumentów, np. obligacji zerokuponowych (rodzaj obligacji oferowanej po cenie niższej od nominału – z dyskontem – a wykup następuje po cenie nominalnej, zyskiem inwestora jest dyskonto). Ta część odpowiada za ochronę kapitału. Zysk z inwestycji w obligacje w okresie inwestycji (zwykle 2-3 lata) ma za zadanie odbudowanie kapitału do 100 proc.

Opcja pracuje

Warto podkreślić, że nabywca opcji ma prawo, ale nie obowiązek wykonania opcji. Ten aspekt odróżnia kontrakt opcyjny od kontraktów futures czy forward. Opcja put daje natomiast prawo (ale znów nie obowiązek) nabywcy opcji do sprzedaży danego papieru lub innego aktywu po z góry określonej cenie. Nabywca opcji za prawo, które nabywa, płaci wystawcy tzw. premię opcyjną, która wyliczana jest dla każdej opcji indywidualnie i zależy m.in. od czasu wykonania opcji, ceny wykonania, aktualnej ceny aktywa bazowego, zmienności cen  instrumentu finansowego, na który wystawiana jest opcja.

Przykład opcji na akcje
Akcja PKN Orlen kosztuje 30 zł w dniu wystawienia. Chcę kupić opcję typu call na 100 akcji tego koncernu z ceną wykonania 32 zł. Za opcję płacę premię wysokości 200 zł. Aby opłacało mi się wykonać opcję, cena akcji PKN Orlen na giełdzie musi wzrosnąć powyżej 34 zł. Jeśli cena akcji wynosi 35 zł, wówczas wykonie opcji, czyli nabycie od wystawcy opcji 100 akcji PKN Orlen po cenie 32 zł i sprzedaż ich na giełdzie, daje mi zysk wysokości 100 zł.

Cena opcji: 200 zł
Cena aktualna akcji na dzień wystawienia opcji: 30 zł
Cena wykonania opcji: 32 zł
Cena akcji na dzień wykonania opcji: 35 zł
Koszt wykonania opcji: 100 x 32 = 3 200 zł
Przychód ze sprzedaży akcji na giełdzie: 100 x 35 = 3 500 zł
Zysk: 3 500 zł – 3 200 zł – 200 zł = 100 zł

Większość z ochroną
W Polsce najwięcej produktów strukturyzowanych gwarantuje 100-proc. zwrot kapitału. Rzadziej spotyka się lokaty z częściową, np. 80-proc. czy 90-proc. ochroną. Oznacza to, że jeżeli przyjęta strategia inwestycyjna nie zostanie zrealizowana, inwestor po zakończeniu trwania inwestycji dostanie tyle, ile wpłacił.

W produktach z częściową ochroną kapitału mniej środków przeznaczanych jest na zakup obligacji. Zysk z części bezpiecznej odbuduje więc kapitał np. do 80 czy 90 proc. Zaletą takiego rozwiązania jest natomiast wyższa potencjalna stopa zwrotu z części inwestycyjnej. Dzieje się tak, ponieważ więcej kapitału może zostać przeznaczonych na zakup opcji.

Produkty strukturyzowane mogą być oferowane bez jakiejkolwiek gwarancji ochrony kapitału, ale takie produkty – ze względu na bardzo wysokie ryzyko inwestycyjne – nie są w Polsce powszechnie dostępne.

Ile zarabia bank
Za możliwość zainwestowania w produkty strukturyzowane ich emitenci pobierają wynagrodzenie w różnych formach. Najbardziej transparentną metodą wydaje się pobieranie prowizji z góry od kwoty zainwestowanego kapitału. Zwykle jest to 1 - 1,5 proc. Często wysokość opłat subskrypcyjnych (manipulacyjnych, za wydanie certyfikatów) zależy od momentu, kiedy inwestor zapisze się na produkt. Okres subskrypcji może być podzielony np. na trzy okresy. Niższą prowizję zapłacimy zapisując się na produkt wcześniej. Jeżeli produkt strukturyzowany oferują wspólnie bank i firma ubezpieczeniowa (struktura w formie polisy ubezpieczeniowej na życie i dożycie), obie instytucje dzielą się prowizją. Na ogół towarzystwa ubezpieczeniowe pobierają ok. 0,5 proc. za każdy rok trwania lokaty. Są i takie, którym wystarcza 0,25 proc.

W przypadku większości oferowanych w Polsce produktów strukturyzowanych prowizje są ukryte. Niestety, przy takich konstrukcjach inwestor nie wie, ile pieniędzy przeznaczonych będzie na zakup opcji, a ile na wynagrodzenie instytucji finansowej. Załóżmy, że na lokatę wpłacamy 100 zł, z czego 85 zł pójdzie na zakup obligacji zerokuponowej, która pracować będzie na odbudowanie kapitału do 100 proc. Ukryta prowizja pobierana jest z dyskonta, a więc pozostałych 15 zł. Warto podkreślić, że im więcej środków przeznaczonych będzie na zakup opcji, tym produkt może oferować potencjalnie wyższą stopę zwrotu. Wyższa prowizja emitenta może oznaczać niższy wskaźnik partycypacji we wzroście instrumentu bazowego.     

Jutro: Lokata w banku, fundusz inwestycyjny, a może struktura – w co i kiedy inwestować

Maciej Bednarek
Comperia.pl

(fot. sxc.hu)